Άλλες δραστηριότητες
Κύκλος διαλέξεων Ιστορίας της Τέχνης, Φεβρουάριος-Απρίλιος 201723.01.2017

Νέος κύκλος διαλέξεων Ιστορίας της Τέχνης πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου, στο πλαίσιο των στόχων του για τη διάδοση των Καλών Τεχνών, με θέμα οι εικαστικές τέχνες στο Βυζάντιο και τον Μεσαίωνα και οι επιδράσεις στις εικαστικές τέχνες των επόμενων αιώνων.
 
Διάρκεια σεμιναρίου:
8 Φεβρουαρίου - 5 Απριλίου 2017
Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται Τετάρτη απόγευμα (8/2, 22/2, 1/3, 8/3, 22/3 και 5/4/2017) και ώρες 19:00-21:00.

 

Συμμετοχή:
Κύκλος 6 διαλέξεων: 50 € - φοιτητές, άνεργοι και οι άνω των 65 ετών 30 €
Μεμονωμένη διάλεξη: 10 € - φοιτητές, άνεργοι και οι άνω των 65 ετών 6 €
Αριθμός συμμετεχόντων: 25
Παρέχεται βεβαίωση παρακολούθησης.

Εγγραφές & πληροφορίες:
Ηλεκτρονικά: info@zongolopoulos.gr ή https://www.eventbrite.com/e/-2017-tickets-31411862727
Τηλεφωνικά: 210-6712210, 210-6725879

 

Διάλεξη 1η
8 Φεβρουαρίου 2017

Το φυσικό περιβάλλον στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή εικονογραφία.
Πέρα από το αγιολογικό και λατρευτικό στοιχείο, που κατά κύριο λόγο περιέχεται στη βυζαντινή και στη μεταβυζαντινή θρησκευτική εικονογραφία, υπάρχουν και άλλα στοιχεία τα οποία ως συμπληρωματικά συνοδεύουν και ολοκληρώνουν την εικονογραφική σύλληψη. Σημαντική θέση κατέχει το φυσικό περιβάλλον που απεικονίζεται, άλλοτε φυσιοκρατικά και άλλοτε κατά σύμβαση, ως δηλωτικό του χώρου στον οποίο εντάσσεται η παράσταση του ιερού θέματος. Με τον τρόπο αυτόν εκδηλώνεται το ενδιαφέρον του αγιογράφου πέρα από τον υπερβατικό και για τον φυσικό κόσμο, ο οποίος άλλωστε αποτελεί και αντικείμενο των δεήσεων που αναπέμπονται κατά τη λατρευτική πράξη.

Εισηγητής: Νίκος Μοσχονάς
Ο Νίκος Γ. Μοσχονάς, είναι Ιστορικός, ομ. Διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και επίτιμος ερευνητής στο Κολλέγιο Royal Holloway του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Ιταλία. Σπούδασε επίσης Ιστορία Θεάτρου και Κινηματογραφικής Παιδείας στη Βενετία. Υπήρξε ερευνητής του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας. Έχει πραγματοποιήσει πολλές ερευνητικές επιστημονικές αποστολές σε αρχεία της Ελλάδας και του Εξωτερικού. Στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, οργάνωσε και διευθύνει το πολυμερές Φροντιστήριο Ιστορικών Επιστημών με σκοπό τη μετάδοση εξειδικευμένων γνώσεων σε νέους επιστήμονες. Είναι επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος «Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών» (www.eie.gr/archaeologia). Δίδαξε στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση. Μελετά τις σχέσεις του βυζαντινού και του νεότερου Ελληνισμού με τη Δύση και στο συγγραφικό έργο του περιλαμβάνονται πολλές επιστημονικές μελέτες και άρθρα δημοσιευμένα σε συλλογικά έργα και επιστημονικά περιοδικά. Είναι συντάκτης της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους της Εκδοτικής Αθηνών. Παράλληλα, ασχολείται με την κριτική εικαστικών τεχνών, υπήρξε τακτικός συνεργάτης ως κριτικός τέχνης της εφημερίδας Ελευθεροτυπία και ειδικών περιοδικών τέχνης (Ζυγός, Εικαστικά κ.ά.), έχει οργανώσει δύο Πανιόνιες Εκθέσεις στο Αργοστόλι και στην Κέρκυρα, καθώς και πολλές ομαδικές και ατομικές εκθέσεις συγχρόνων καλλιτεχνών. Είναι συντάκτης του Λεξικού Ελλήνων Καλλιτεχνών του εκδοτικού οίκου «Μέλισσα» και έχει δημοσιεύσει μονογραφίες σε θέματα εικαστικά. Είναι υπεύθυνος ύλης του περιοδικού Ηλιαία.
Επίσης ασχολείται με τη συγγραφή δοκιμίων και έχει μεταφράσει έργα ξένων συγγραφέων. Για το έργο του έχει τιμηθεί από την Ιταλική Δημοκρατία με τη διάκριση του Cavaliere.

 

Διάλεξη 2η
22 Φεβρουαρίου 2017

Η ζωγραφική απεικόνιση ως τιμωρητική πράξη. 
Σε πόλεις της κεντρικής και της βόρειας Ιταλίας κατά τους Μέσους Χρόνους χρησιμοποιήθηκε η ζωγραφική απεικόνιση σε προσόψεις δημόσιων κτηρίων προσώπων που είχαν κατηγορηθεί ή καταδικαστεί για παράνομες πράξεις. Η απεικόνιση άλλοτε αποτελούσε, αυτή καθαυτή, δημόσια τιμωρία του ενόχου που είχε διαφύγει τη σύλληψη, είτε ήταν συμπληρωματική της σωματικής ή άλλης ποινής, πάντοτε με σκοπό τον διασυρμό του και τον παραδειγματισμό των λοιπών.

Εισηγητής: Νίκος Μοσχονάς

 

Διάλεξη 3η
1 Μαρτίου 2017

Η Σύνοδος Φεράρας - Φλωρεντίας (1438-39) στην τέχνη της ιταλικής Αναγέννησης.
Λόγω του εντεινόμενου οθωμανικού επεκτατισμού – που θα οδηγήσει τελικά στην κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453) – η βυζαντινή ηγεσία κατά το α΄ μισό του 15ου αιώνα αποδύεται σε διπλωματικές επαφές με τη Δύση. Αυτές θα κορυφωθούν στη Σύνοδο Φεράρας–Φλωρεντίας, με προσχηματικό αντικείμενο εργασιών την ένωση των εκκλησιών, Ρωμαιοκαθολικής και Ορθόδοξης (μετά το Σχίσμα του 1054), αλλά προσβλέποντας κατ’ ουσίαν σε στρατιωτική βοήθεια.
Οι εργασίες της Συνόδου έφεραν στην ιταλική χερσόνησο (Βενετία, Φεράρα, Φλωρεντία) μία πολυάριθμη βυζαντινή αποστολή, η οποία παρέμεινε για σχεδόν δύο χρόνια (Φεβρ. 1438 – Οκτ. 1439). Η βυζαντινή ελίτ, κοσμική και εκκλησιαστική, με τα πολυποίκιλτα ενδύματα, τις πλούσιες κώμες και γενειάδες, τα ιδιότυπα καλύμματα κεφαλής, προκάλεσε ισχυρή εντύπωση, όχι μόνον στους δυτικούς συνομιλητές της, αλλά και ευρύτερα στο ιταλικό κοινό. 
Αυτές οι εξωτερικές φιγούρες εξ Ανατολής απεικονίστηκαν ποικιλοτρόπως στην τέχνη και ευρύτερα στον οπτικό πολιτισμό της ιταλικής Αναγέννησης. Η διάχυση των μορφών alla bizantina δεν συνιστά απλώς μια πρώιμη εκδήλωση Οριενταλισμού, αλλά περαιτέρω, καθώς απαντά σε μια σειρά θεμάτων με ιστορικά συμφραζόμενα και ιδεολογικά σημαινόμενα, μας αποκαλύπτει αντιλήψεις και σχέσεις ανάμεσα στη λατινική Δύση και την ελληνική Ανατολή.


Εισηγητής: Θοδωρής Κουτσογιάννης
Ο Θοδωρής Κουτσογιάννης είναι ιστορικός της τέχνης, διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών (2008). Παράλληλα, ως υπότροφος, επιμορφώθηκε και διεξήγαγε έρευνα σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού (Warburg Institute Λονδίνο 2001-02, Scuola Normale Superiore Πίζα 2003, Istituto di Studi Umanistici Φλωρεντία 2005-08, Program for Hellenic Studies Πρίνστον 2011).
Έχει λάβει μέρος με ανακοινώσεις σε συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό, έχει δώσει διαλέξεις σε μουσεία και πανεπιστήμια, και έχει δημοσιεύσει σε συλλογικά έργα. Έχει συνεργαστεί στην επιμέλεια εκθέσεων και την έκδοση των καταλόγων τους με την Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας και το Fondazione Roberto Longhi της Φλωρεντίας (2003-04), τη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων (2011-14), το Μουσείο Πόλεως Αθηνών (2014) και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (2015-16).  
Έχει διδάξει ιστορία της νεώτερης ευρωπαϊκής τέχνης στα Πανεπιστήμια Αθήνας (2009, 2011) και Θεσσαλίας (2010), καθώς και στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (2009-14).
Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα στρέφονται ευρύτερα στον νεώτερο ευρωπαϊκό οπτικό πολιτισμό, στην πρόσληψη της αρχαιότητας και τα φαινόμενα των κλασικισμών, και στις διαπολιτισμικές σχέσεις Ανατολής–Δύσης.
Εργάζεται ως Έφορος της Συλλογής Έργων Τέχνης της Βουλής των Ελλήνων.

 

Διάλεξη 4η
8 Μαρτίου 2017

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος Κρης: από τη Βενετοκρατία στον Βυζαντινισμό.
Μία από τις ταυτότητες του Γκρέκο, ίσως η πιο ισχυρή, που τον διατηρεί μέχρι και σήμερα, στην ελληνική δημόσια σφαίρα, η ‘ελληνικότητά’ του, η θέση του στην προαιώνια πολιτισμική ιστορία και η απόδοση μιας ιδιαίτερης θέσης στη συλλογική και επίσημη εθνική μνήμη, προάγεται και καλλιεργείται εδώ και δεκαετίες. Σε αυτή τη γραμμή θα ενταχθεί από πολύ νωρίς και ο ‘βυζαντινισμός’ του, αρχικά από ξένους μελετητές και σύντομα και από τους θιασώτες της ελληνικότητας. Η εικαστική καταγωγή του ζωγράφου από τη βυζαντινή παράδοση αποτέλεσε σημαντικό επιχείρημα του προσδιορισμού της ταυτότητας αυτής, από τη στιγμή μάλιστα που το Βυζάντιο εντάχθηκε στον κεντρικό κορμό της εθνικής αφήγησης την περίοδο κυρίως του Μεσοπολέμου. Στην παρούσα ανακοίνωση θα εξεταστούν οι πολλαπλές ταυτότητες του Κρητικού ζωγράφου, με επίκεντρο κυρίως τον βυζαντινισμό του Θεοτοκόπουλου, οι μύθοι και αναιρέσεις για αυτές τις ταυτότητες όπως προκύπτουν σε σχέση με την καλλιτεχνική παραγωγή του, καθώς και οι επιβιώσεις των μύθων αυτών μέχρι σήμερα.

Εισηγητής: Αλέξανδρος Τενεκετζής
Ο Αλέξανδρος Τενεκετζής είναι ιστορικός τέχνης, διδάκτορας του Πανεπιστημίου Κρήτης, μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης και της Ένωσης Ελλήνων Τεχνοκριτικών (AICA). Υπήρξε επί σειρά ετών υπότροφος-ερευνητής στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών – Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας. Στα τρέχοντα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εντάσσεται η ιστορία της Ευρωπαϊκής Τέχνης, και πιο συγκεκριμένα η ιστορία της γλυπτικής του 20ού αι., της δημόσιας τέχνης, της δημόσιας μνήμης, καθώς και η ιστορία και η πολιτική των θεσμών της τέχνης, όπως μουσεία, εκθέσεις, συνέδρια Ιστορία της Τέχνης, σχολές Καλών Τεχνών και σχολές επιστημών των Τεχνών, για τα οποία έχει πλήθος δημοσιεύσεων. Είναι συνεργάτης της εταιρείας διαχείρισης ψηφιακού πολιτισμού, PostScriptum, και διδάσκει στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών «Ευρωπαϊκός Πολιτισμός» (θεματική ενότητα ΕΠΟ 20: Ιστορία των τεχνών στην Ευρώπη).

 

Διάλεξη 5η
22 Μαρτίου 2017

Αντώνιος Βασιλάκης. Ένας Έλληνας ζωγράφος στην αυλή του βενετικού μπαρόκ.
Εγκαταστημένος στη Βενετία δραστηριοποιείται εκεί αλλά και σε άλλες ιταλικές πόλεις ο Έλληνας ζωγράφος Αντώνιος Βασιλάκης από τη Μήλο (1556-1629), γνωστός με το παρανόμι L’ Aliense (ο Ξένος). Μαθητής των μεγάλων Βενετών δασκάλων Βερονέζε και Τιντορέττο και ακολουθώντας την τεχνοτροπία του βενετικού μπαρόκ επιδόθηκε με επιτυχία στην απεικόνιση θρησκευτικών θεμάτων ή κοσμικών συνθέσεων συχνά πολυπρόσωπων. Τη μεγάλη φήμη που απέκτησε ως ζωγράφος συνόδευε και η φήμη του ως συλλέκτη έργων σπουδαίων ζωγράφων της εποχής

Εισηγητής: Νίκος Μοσχονάς

 

Διάλεξη 6η
5 Απριλίου 2017

Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου στη ζωγραφική.
Τον Οκτώβριο του 1571 στα νερά του Πατραϊκού κόλπου οι ενωμένες ναυτικές δυνάμεις του χριστιανικού Ιερού Συνασπισμού καταναυμάχησαν τον Οθωμανικό στόλο. Η μεγάλη νίκη, στην οποία είχαν συμμετάσχει και Έλληνες, αποδόθηκε στη παρέμβαση της Παναγίας και των Αγίων που η μνήμη τους γιορταζόταν εκείνες τις μέρες και αποτέλεσε εξαιρετικά προσφιλές θέμα ζωγραφικής αναπαράστασης σε έργα που φιλοτεχνήθηκαν τόσο στον ελληνικό όσο και στον δυτικό ευρωπαϊκό χώρο, συχνά με περιγραφική διάθεση και άλλοτε με προεκτάσεις συμβολισμών υπερβατικού κλίματος.

Εισηγητής: Νίκος Μοσχονάς